Wcześniejsza emerytura ZUS a praca w warunkach szczególnych

wcześniejsza emerytura z ZUS

Wcześniejsza emerytura ZUS a praca w warunkach szczególnych przed i po 31 grudnia 2008r. – najistotniejsze różnice

Wcześniejsza emerytura ZUS a praca w warunkach szczególnych – jakie prawa ma ubezpieczony pracownik? Jak z nich skorzystać, aby osiągnąć najwyższe świadczenie z ZUS?

Znaczna część naszej praktyki zawodowej dotyczy pomocy prawnej osobom, które przed laty wykonywały lub nadal wykonują prace w warunkach szczególnych. Czym jest emerytura pomostowa i jakie są warunki jej przyznania omówiliśmy szczegółowo we wpisie Emerytura pomostowa.

W niniejszym wpisie postaramy się przybliżyć Państwu warunki nabycia wcześniejszej emerytury z ZUS – tzw. emerytury pomostowej. Wcześniejsza emerytura ZUS może być przyznana ubezpieczonemu w ZUS na podstawie art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych z późn. zm. Na przykładach poszczególnych zawodów, wykażę zasadnicze różnice pomiędzy pracą w warunkach szczególnych do 31. grudnia 2008r. a pracą tak samo kwalifikowaną od 1. stycznia 2009r.

Wcześniejsza emerytura z ZUS – kiedy się należy.

Zasadniczo warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej reguluje art. 4 pkt 1-6 Ustawy. W art. 49 Ustawy przewidziano jednak wyjątek od ogólnych reguł, na podstawie których ustawodawca zwolnił ubezpieczonego od konieczności spełnienia przesłanki wykonywania po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy.

Pod warunkami, które omówimy będzie możliwe przejście na wcześniejszą emeryturę ZUS – tzn. emeryturę pomostową jedynie na podstawie okresu pracy w szczególnych warunkach, która była wykonywana przed 1 stycznia 2009r.

Stosownie do przepisu art. 49 Ustawy:

Prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Ujednolicając, aby nabyć prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 Ustawy, należy spełnić łącznie następujące przesłanki:

  1. urodzenie po dniu 31 grudnia 1948 r.,
  2. legitymowanie się okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w łącznym wymiarze co najmniej 15 lat, przy czym – na dzień wejścia w życie Ustawy (1 stycznia 2009r.) – należy legitymować się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, który jest kwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy (czyli na podstawie „nowych” przepisów)
  3. osiągniecie wieku pomostowego – 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
  4. legitymowanie się okresem składkowym i nieskładkowym w łącznym wymiarze 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
  5. wykonywanie przed dniem 1 stycznia 1999 r. (reforma systemu emerytalnego) pracy w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawie wcześniejszej emerytury z ZUS (emerytury pomostowej)

Potwierdzeniem powyższego rozumienia przepisów możemy szukać w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Przykładowo, można się powołać na tezy Wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt: II UK 164/11:

„1. Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r.
2. Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych).”

Praca w warunkach szczególnych – „stare” i „nowe” przepisy

Do dnia wejścia w życie Ustawy o emeryturach pomostowych (1 stycznia 2009r.), dana praca była kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych na podstawie art. 32 i 33 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a także stosownie do treści Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz konkretnych zarządzeń resortowych poszczególnych ministrów.

Wprowadzona Ustawa o emeryturach pomostowych znacznie ograniczyła stanowiska pracy, której wykonywanie jest kwalifikowane jako praca w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Obecnie, tego rodzaju pracę są definiowane w art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy:

„1. Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.”

„3. Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.”

 

Weryfikując zatem, czy pracę, którą pracownik wykonywał można zakwalifikować do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy sięgnąć do załączników 1 i 2 do Ustawy. Jest to jednocześnie katalog zamknięty. Nie ma możliwości zaliczenia do prac szczególnych innych prac niż te wprost wymienione przez ustawodawcę.

Podsumowując powyższy fragment rozważań, należy zwrócić uwagę, że pojęcia „prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy” oraz „prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS„.

Jest to bardzo istotne, ponieważ wiele osób ma trudności z zaakceptowaniem faktu, że taka sama praca – tylko i wyłącznie ze względu na zmianę przepisów – do pewnego momentu jest kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych, a potem traci taki charakter.

Na marginesie proszę pamiętać, że pojęcie „warunki szkodliwe” jest nieprawidłowe. Nie ma takiego pojęcia jak „wcześniejsza emerytura ZUS warunki szkodliwe„. Należy zawsze posługiwać się pojęciem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Emerytura pomostowa na konkretnych przykładach

A) pracownik był zatrudniony jako zbrojarz na budowie w latach 1980-2015 – ma zatem 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych, jednakże:

– nie zostanie mu przyznana emerytura pomostowa na podstawie art. 4 Ustawy, ponieważ nie spełnia warunku z art. 4 pkt 6 Ustawy, tj. „6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;”

– nie zostanie mu przyznana emerytura pomostowa na podstawie art. 49 Ustawy, ponieważ zbrojarz nie jest uznawany za pracę szczególną w rozumieniu „nowych” przepisów.

 

B) pracownik był zatrudniony jako zbrojarz na budowie w latach 1980-2015, a dodatkowo w roku 2017 pracował 6 miesięcy jako murarz bezpośrednio w piecu hutniczym:

– zostanie mu przyznana emerytura pomostowa na podstawie art. 4 Ustawy, ponieważ spełnił wszystkie przesłanki uzyskania tego świadczenia; „Prace murarskie bezpośrednio w piecach hutniczych, odlewniczych, bateriach koksowniczych oraz w piecach do produkcji materiałów ceramicznych” zostały bowiem uznane za pracę szczególną w rozumieniu „nowych” przepisów (Załącznik nr 1, pozycja 7).

 

C) pracownik był zatrudniony jako kierowca autobusu komunikacji publicznej w latach 1980-2008 – ma zatem 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych:

– zostanie mu przyznana emerytura pomostowa na podstawie art. 49 Ustawy, ponieważ „Prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym.” zostały uznane za pracę szczególną w rozumieniu „nowych” przepisów (Załącznik nr 2, pozycja 8)

 

D) pracownik był zatrudniony jako operator żurawia wieżowego w latach 1980-2015:

– zostanie mu przyznana emerytura pomostowa, ponieważ „Prace operatorów żurawi wieżowych, do obsługi których są wymagane uprawnienia kategorii IŻ lub równorzędne oraz dźwignic portowych lub stoczniowych.” zostały uznane za pracę szczególną w rozumieniu „nowych” przepisów (Załącznik nr 2, pozycja 12), a zatem zarówno spełni przesłankę z art. 4 (wykonywanie pracy szczególnej po 31.12.2008r.), jak również wykonywana praca jest pracą szczególną w rozumieniu „starych” i „nowych” przepisów.

 

Prawnik od wcześniejszej emerytury z ZUS i spraw ZUS

Jak wskazaliśmy wyżej, sprawy o wcześniejszą emeryturę z ZUS są niezwykle skomplikowane. Należy sięgać po wiele dawnych aktów prawnych, dokonywać interpretacji wielu wyroków sądowych. W odwołaniu od decyzji ZUS należy przywołać szereg dowodów, wnioskować o przesłuchania świadków. Odwołanie od decyzji ZUS musi być trafione w punkt. Jeżeli samodzielnie odwołasz się od decyzji ZUS i zrobisz to nieprawidłowo, możesz bezpowrotnie stracić szansę na wcześniejszą emeryturę ZUS, czy rekompensatę z ZUS za pracę w warunkach szczególnych.

Jeśli mają Państwo wątpliwości, jakie świadczenie Państwu przysługuje, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią od spraw ZUS.

Przeanalizujemy sprawę i wskażemy, jakie są możliwości działania.

Jeśli zaś mają Państwo świadomość, że z uwagi na zmianę przepisów – emerytura pomostowa na pewno nie będzie możliwa do uzyskania i obawiają się Państwo, że przepracowane lata w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze „zmarnują się”, również zachęcamy do nawiązania z nami kontaktu.

Być może będzie możliwe uzyskanie rekompensaty z tytułu prac w warunkach szczególnych, która pozwoli podwyższyć Państwa emeryturę.

Działamy w całej Polsce! Wiemy jak uzyskać wcześniejszą emeryturę z ZUS. Odpowiemy na pytanie „wcześniejsza emerytura a składki ZUS„, czy też czy działalność gospodarcza ma wpływ na prawo do emerytury pomostowej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

dwadzieścia + 1 =

Na stronach www Kancelaria stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Możesz także zapoznać się z polityką prywatności, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies za pośrednictwem swojej przeglądarki internetowej. Dowiedz się więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close