ZUS a dwa stanowiska: odmowa pracy w warunkach szczególnych

1 grudnia 2025

Kategorie

Tagi

odwołanie ZUS praca szczególna dwa stanowiska

ZUS a dwa stanowiska: odmowa pracy w warunkach szczególnych

ZUS a dwa stanowiska pracy w świadectwie pracy mogą być przyczyną odmowy uznania pracy, jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego ZUS odmawia, jakie prawa przysługują ubezpieczonym oraz jak skutecznie złożyć odwołanie od decyzji ZUS w przypadku dwóch stanowisk pracy.

Praca w warunkach szczególnych a odmowa ZUS z powodu dwóch stanowisk pracy (ślusarz–spawacz, kierowca–konwojent). Jak skutecznie walczyć o swoje prawa?

W praktyce kancelarii coraz częściej pojawiają się sprawy, w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia uznania okresów pracy w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w świadectwie pracy lub dokumentacji kadrowej wpisano dwa stanowiska – np. ślusarz–spawacz albo kierowca–konwojent. ZUS traktuje taki zapis jako dowód na „łączenie prac”, a nie wykonywanie jednego stanowiska stale i w pełnym wymiarze. W konsekwencji wydaje decyzję odmowną w przedmiocie wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub prawa do rekompensaty.

ZUS twierdzi, że takie zapisy świadczą o „pracach mieszanych” i braku wykonywania prac szczególnych stale oraz w pełnym wymiarze czasu. W praktyce jednak takie podejście bywa zbyt sztywne, a bardzo wiele odmów można skutecznie podważyć.

Bardzo często jest to wynikiem błędu pracodawcy, który w sposób niedokładny, nieprecyzyjny i sprzeczny z odpowiednim wykazem opisze zajmowane przez pracownika stanowisko pracy.

ZUS nie uznaje dokumentacji pracownika – niepełne, niedokładne, niezgodne z rzeczywistością zapisy w dokumentach od pracodawcy

Specyfika spraw związanych z pracami w warunkach szczególnych wiąże się z faktem wykonywania ich nie rzadko w latach 70., 80., czy też 90. Prowadząc wiele spraw naszych Klientów i zapoznając się z ich aktami pracowniczymi zauważamy, że w dokumentach tych zauważalne są rozbieżności dotyczące w szczególności nazwy stanowiska pracy.

Przykład odmowy ZUS ze względu na dwa stanowiska pracy:

👉 raz występuje „operator żurawia wieżowego”, innym razem „maszynista żurawia wieżowego”,

👉 „operator dźwigu”, czy „operator dźwigu wieżowego”)

👉 wpisano 2 łączone stanowiska np. „spawacz-ślusarz”, czy „kierowca-konwojent”.

Powyżej przywołane przykładowe różnice wydają się być nieznaczne, jednakże niosą za sobą istotne dla pracowników konsekwencje.

Często bowiem ZUS literalnie interpretuje przedłożone dokumenty i nie uwzględnia tych okresów pracy, odnośnie których występują pozornie drobne różnice pomiędzy świadectwem pracy pracownika a nazwą stanowiska pracy z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze lub z zarządzeń resortowych właściwych ministrów.

Dlaczego ZUS odmawia?

ZUS powołuje się na przepisy rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., według którego praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku. Gdy pojawia się zapis sugerujący dwa stanowiska – np. „ślusarz–spawacz” – organ uznaje, że pracownik:

wykonywał prace mieszane (dwa stanowiska = dwie różne prace)
nie pracował stale przy pracach szczególnych,
a więc nie spełnia ustawowych wymogów.

Problem polega jednak na tym, że w wielu zakładach jedno stanowisko miało podwójną nazwę z powodów organizacyjnych, a pracownik w rzeczywistości wykonywał głównie pracę kwalifikującą się jako szczególna.

W efekcie decyzja ZUS bywa niezgodna z realnym przebiegiem zatrudnienia.

Jak ZUS weryfikuje, cze pracowałem w warunkach szczególnych

Na etapie postępowania przed organem rentowym, ZUS bazuje głównie na dokumentacji – zarówno tej przez lata gromadzonej w aktach ubezpieczeniowych pracownika, jak i na tej, którą pracownik dostarczy do organu rentowego przy wnioskowaniu o przyznanie emerytury pomostowej lub rekompensaty.

Przed wydaniem decyzji pracownicy ZUS nie będą jednak przesłuchiwać świadków. Nie spodziewaj się wezwania do siedziby organu rentowego celem złożenia szczegółowych wyjaśnień odnośnie istniejących rozbieżności w dokumentacji.

Jeśli zatem rozbieżności, o których wspominaliśmy rzeczywiście występują, ZUS zapewne wyda decyzję odmowną.

Przykładowo – powracając do naszego przykładu „ślusarza-spawacza” – organ rentowy prawdopodobnie nie uwzględni tego okresu, podnosząc, iż:

praca na stanowisku spawacza jest pracą w warunkach szczególnych, lecz praca na stanowisku ślusarza taką pracą nie jest,
z dokumentacji pracowniczej nie wynika, jaki był podział pomiędzy czynności związane ze spawaniem, a jaki na czynności ślusarskie,
skoro – aby uznać daną pracę za wykonywaną w warunkach szczególnych – musi być ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, to wykonywanie pracy na 2 stanowiskach, z których jedno nie jest pracą w warunkach szkodliwych uniemożliwia zaliczenie całego spornego okresu do warunków szczególnych.

Orzecznictwo sądów: nazwa stanowiska to nie wszystko

Sądy pracy od wielu lat podkreślają, że w sprawach dotyczących prac w warunkach szczególnych liczy się przede wszystkim treść rzeczywiście wykonywanych czynności, a nie to, co wpisano w kadrach. Dlatego sama podwójna nazwa stanowiska nie przesądza o braku prawa do emerytury.

Najważniejsze wnioski z orzecznictwa:

„O charakterze pracy decyduje rzeczywiste wykonywanie obowiązków, nie sama nazwa stanowiska”.
Czynności uboczne (np. ślusarskie przy spawaniu) nie przekreślają prawa do uznania pracy za szczególną.
Jeżeli praca szczególna była dominującą częścią dnia pracy – okres ten powinien zostać uznany przez ZUS.

Sądy wielokrotnie uchylają decyzje odmowne wydane wyłącznie na podstawie podwójnej nazwy stanowiska.

W wielu wyrokach podkreślono, że prace takie jak spawanie, prowadzenie pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 t czy obsługa specjalistycznych maszyn mają charakter prac szczególnych – o ile wykonywane są stale, a nie incydentalnie.

Typowe przypadki sporów z ZUS

1. Ślusarz–spawacz a praca w szczególnych warunkach

ZUS uznaje, że pracownik wykonywał dwie różne prace, ale w praktyce najczęściej:

80–90% czasu pracy zajmowało spawanie,
prace ślusarskie były tylko przygotowawcze,
spawanie jest ujęte w wykazie prac w warunkach szczególnych (Dział XIV poz. 12).

Dlatego w sądach te sprawy są bardzo często wygrywane.

2. Kierowca–konwojent a odmowa emerytury

ZUS odmawia, twierdząc, że osoba nie była kierowcą „w pełnym wymiarze”. Tymczasem w rzeczywistości:

pracownik prowadził pojazd ciężarowy większość dniówki,
czynności konwojenta były marginalne,
prowadzenie pojazdu powyżej 3,5 t jest pracą w warunkach szczególnych.

Takie sprawy również często kończą się uchyleniem decyzji ZUS.

Decyzja odmowna ZUS – co dalej? Jak skutecznie odwołać się od decyzji ZUS.

Doręczenie decyzji odmownej ZUS absolutnie nie oznacza braku możliwości jej zmiany.

Pracownik ma możliwość odwołania się od decyzji organu rentowego do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a samo wniesienie takiego odwołania jest wolne od opłat. Innymi słowy, inicjując postępowanie sądowe, wnioskodawca nie ma obowiązku uiszczania opłaty od odwołania.

Po otrzymaniu decyzji odmownej, wiele osób zastanawia się, czy warto zlecić prowadzenie sprawy prawnikowi, czy też działać bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest m.in. radca prawny. Odpowiadamy na to pytania krótko – zdecydowanie należy skorzystać z pomocy wyspecjalizowanego w sprawach ZUS prawnika.

Prawnik od pracy w warunkach szczególnych – czy warto skorzystać

Jeśli chodzi o współpracę z Klientami, na początkowym etapie, zawsze analizujemy przekazane przez Państwa dokumenty (najistotniejsze są świadectwa pracy, świadectwa pracy w warunkach szczególnych i decyzja odmowna ZUS) i zapraszamy na ustną poradę prawną, w czasie której wskazujemy szansę powodzenia sprawy.

Należy bowiem pamiętać, iż nie każda sprawa będzie mogła być zakończona pozytywnym rozstrzygnięciem w Sądzie, jednak rolą prawnika jest również rzetelne poinformowanie Klienta, w sytuacji gdy jego sprawa ma znikome szanse powodzenia.

Kiedy prawdopodobnie nie będziemy mogli Tobie pomóc:

❌ brak pracy na pełen etat,

❌ brak spełnienia przesłanki przepracowania 15 lat w warunkach szczególnych do 31.12.2008r.,

❌ brak możliwości zaliczenia okresu pracy po 01.01.2009r. jako pracy w warunkach szkodliwych).

Przekazujemy również Klientom informacje o istniejących alternatywach – zdarzają się bowiem sytuacje, w których dany pracownik nie będzie miał szans na przejście na emeryturę pomostową, lecz będzie mógł – w niedalekiej przyszłości – wnioskować o uzyskanie rekompensaty.

Jak skutecznie walczyć z decyzją odmowną ZUS?

Warto pamiętać, że decyzja ZUS nie jest ostateczna. W wielu przypadkach sprawa może zostać korzystnie rozstrzygnięta w sądzie.

1. Odwołanie do sądu pracy

Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie w terminie 30 dni. W odwołaniu warto:

podnieść, że zapis dwóch stanowisk nie oznacza dwóch pełnych etatów,
wskazać, który zakres czynności był dominujący,
odwołać się do utrwalonego orzecznictwa (Sądy Okręgowe, SA, SN),
wnieść o dopuszczenie dowodów osobowych – świadków (byłych współpracowników, przełożonych).

2. Zgromadzenie dokumentacji

W postępowaniu sądowym liczą się przede wszystkim:

zakresy obowiązków,
umowy o pracę,
angaże,
dokumentacja BHP,
wykazy stanowisk w warunkach szczególnych,
wewnętrzne regulaminy pracy,
świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach (jeśli zakład wystawił je błędnie — sąd i tak może oprzeć się na zeznaniach).

3. Zeznania świadków

Sądy powszechnie dopuszczają możliwość ustalenia charakteru pracy na podstawie zeznań świadków. Jest to szczególnie pomocne w zakładach, które już nie istnieją lub nie prowadzą pełnej dokumentacji.

Świadkowie potwierdzają np.:

że pracownik wykonywał spawanie przez cały dzień pracy,
że czynności ślusarskie były tylko przygotowaniem elementów do spawania,
że kierowca-konwojent prowadził pojazd, a obowiązki konwojenta były marginalne.

To często kluczowy dowód w sprawie.

Prawnik od spraw ZUS – reprezentacja w Sądzie

Reprezentacja Mocodawcy przed Sądem to nie tylko sporządzenie odwołania od decyzji ZUS, a następnie uczestniczenie w rozprawach sądowych. To również znajomość orzecznictwa sądowego, które może być przydatne w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy.

Przykładowo – ponownie powracając do przykładu „ślusarza-spawacza” – taka praca była wielokrotnie przedmiotem orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Przykładowo, w Wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt: II UK 103/11 wskazano:

„(…) co do oceny warunku stałej pracy na stanowisku sprawcza, to należałoby mieć na uwadze, iż z załącznika do rozporządzenia – wykaz A, dział XIV, poz. 12, wynika, że nie chodzi tylko o samo spawanie jako czynność, lecz o prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowowodorowym, co niewątpliwie może dotyczyć też innych czynności, jednak tylko tych, które funkcjonalnie (przedmiotowo) łączą się z pracą przy spawaniu.”

Co jednak istotne, wyroki wydawane w innych sprawach będą jedynie wskazówką dla Sądu rozpatrującego Państwa konkretną sprawę. Nie można bowiem niejako automatycznie „przełożyć” wyroku z jednej sprawy sądowej na drugą i biernie oczekiwać tożsamego rozstrzygnięcia.

W każdej sprawie należy być aktywną stronę procesu i złożyć – na poparcie swoich tez – odpowiednie wnioski dowodowe dotyczące w szczególności zeznań świadków, czy też o zwrócenie się przez Sąd do archiwów o archiwalne dokumenty.

Dlatego też, w swoim działaniu stawiamy na ścisłą współpracę z Klientem. Wspólnie ustalamy strategię procesową, przedstawiamy konsekwencje dokonanych wyborów, a także staramy się możliwie dokładnie przewidzieć przebieg postępowania sądowego.

Czy dwa stanowiska w dokumentach przekreślają wcześniejszą emeryturę?

Nie – wpisanie dwóch stanowisk, takich jak ślusarz–spawacz czy kierowca–konwojent, nie pozbawia prawa do wcześniejszej emerytury ani rekompensaty. Kluczowe znaczenie ma faktyczny charakter wykonywanej pracy. ZUS często wydaje decyzje odmowne zbyt formalistycznie, a sądy je uchylają.

Jeżeli otrzymałeś decyzję odmowną z powodu dwóch stanowisk, warto ją zaskarżyć.

Jeśli zatem przepracowali Państwo co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych i otrzymali negatywną decyzję z ZUSu, zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią od spraw ZUS z Wrocławia.