Rozwód – co się dzieje ze wspólnym mieszkaniem?

mieszkanie lokatorskie po rozwodzie

W wyniku rozwodu ustaje wspólność majątkowa małżonków. W wyroku rozwodowym, sąd orzeknie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, natomiast podział majątku w postępowaniu rozwodowym może nastąpić tylko wyjątkowo – jeśli nie przedłuży to postępowania.

Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania w wyroku rozwodowym

Orzeczenie rozwodu nie stanowi automatycznie o konieczności opuszczenia mieszkania przez drugiego ze współmałżonków. Na mocy art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd orzeka o sposobie korzystania po rozwodzie ze wspólnego mieszkania małżonków i na tej podstawie małżonek może przebywać w mieszkaniu do czasu usamodzielnienia się.

art. 58 §2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków […]- Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązkiem sądu jest uregulowanie w wyroku rozwodowym kwestii korzystania byłych małżonków ze wspólnego mieszkania, jeśli strona o to wnosiła. Z takim żądaniem może wystąpić zarówno małżonek, który ma tytuł prawny do mieszkania, jak i ten, który nie ma takiego tytułu. Decydującą okolicznością jest wyłącznie wspólne zamieszkiwanie w lokalu w chwili orzekania o rozwodzie.

Określenie sposobu korzystania z mieszkania, polega na przydzieleniu każdemu z rozwiedzionych małżonków określonej części mieszkania do wyłącznego korzystania. Przykładowo żona może korzystać wyłącznie z jednego pokoju, a pomieszczenia takie jak kuchnia, łazienka czy piwnica, pozostają nadal we wspólnym korzystaniu obojga małżonków.

Rozstrzygając o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, sąd może nałożyć na byłych małżonków pewne nakazy lub zakazy związane z dalszym wspólnym zamieszkiwaniem np. zakaz wprowadzania do lokalu osób trzecich. Należy pamiętać, że orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, nie jest równoznaczne z podziałem majątku małżonków. Jest to rozwiązanie tymczasowe, na czas wspólnego zamieszkiwania w lokalu.

Podziału majątku można dokonać po rozwodzie w odrębnym postępowaniu sądowym lub przed notariuszem.

Co do zasady, wszystkie rzeczy należące do majątku wspólnego – zostają po równo podzielone pomiędzy małżonków.

Jak więc podzielić mieszkanie po rozwodzie?

Mieszkanie własnościowe

Po ustaniu wspólności majątkowej, prawo własności przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych. Lokal mieszkalny, do którego przysługuje nam prawo własności, możemy po rozwodzie sprzedać i podzielić się z byłym małżonkiem zgodnie z udziałami we współwłasności (w przypadku współwłasności małżeńskiej zakłada się, że udziały w majątku są równe, czyli każde z małżonków posiada prawo do 50% własności w mieszkaniu).

Możliwe jest również, aby jeden z byłych współmałżonków pozostał w mieszkaniu, ale będzie wówczas zobowiązany do spłaty połowy wartości lokalu drugiemu małżonkowi.

Po ustaleniu notarialnego, bądź sądowego podziału, wartość oblicza się na podstawie wartości rynkowej nieruchomości z dnia orzekania o podziale. Byli małżonkowie mogą również sprzedać lokal i kupić za uzyskane pieniądze dwa odrębne mieszkania.

Mieszkanie spółdzielcze (mieszkanie lokatorskie)

Prawo do lokalu przydzielone w czasie trwania wspólności majątkowej choćby tylko jednemu małżonkowi,  wejdzie do majątku wspólnego małżonków. Jeżeli jednak prawo do lokalu zostało nabyte przed powstaniem wspólności, to jest przed zawarciem związku małżeńskiego – wówczas prawo to nie wejdzie w skład majątku wspólnego.

Ponieważ prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego nie może być objęte inną współwłasnością niż małżeńska, po rozwodzie lokal może przypaść tylko jednemu ze współmałżonków.

Po rozwodzie, w terminie 1 roku, powinniśmy zawiadomić spółdzielnię, któremu z byłych małżonków będzie przypadało prawo lokatorskie, a jeśli nie porozumieliśmy się z byłym małżonkiem i o podziale majątku rozstrzygnie sąd – musimy przedłożyć spółdzielni dowód wszczęcia postępowania sądowego o podział majątku (w tym tego prawa).

Jeżeli sąd będzie orzekał o podziale tego prawa, to z reguły mieszkanie otrzyma ten małżonek, z którym pozostaną dzieci. Drugi otrzymuje pieniądze. Osoba niebędąca wcześniej członkiem spółdzielni, powinna w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym przypadło jej prawo do lokalu, złożyć deklarację członkowską (przysługuje jej też roszczenie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni). Małżonek, który pozostanie w lokalu i któremu przysługiwać będzie lokatorskie prawo do tego lokalu, będzie zobowiązany do spłaty małżonka opuszczającego mieszkanie.

Niedopełnienie powyższych obowiązków może skutkować, podjęciem przez spółdzielnie mieszkaniową uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

art. 13 ust. 2. Jeżeli małżonkowie nie dokonają czynności, o których mowa w ust. 1, spółdzielnia wyznaczy im w tym celu dodatkowy termin, nie krótszy niż 6 miesięcy, uprzedzając o skutkach, jakie może spowodować jego niezachowanie. Po bezskutecznym upływie tego terminu spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.- Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Jak już wyżej wskazano, ostateczny podział majątku wspólnego, w tym mieszkania, następuje najczęściej w odrębnym postępowaniu sądowym przeprowadzonym już po rozwodzie lub przed notariuszem.

Zostaw komentarz

Na stronach www Kancelaria stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Możesz także zapoznać się z polityką prywatności, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies za pośrednictwem swojej przeglądarki internetowej. Dowiedz się więcej.